1. Kết nối trước, điều chỉnh sau 

Theo tiến sĩ Jane Nelsen (tác giả cuốn sách "Kỷ luật tích cực”), trẻ sẽ cư xử tốt hơn khi chúng cảm thấy tốt hơn”. Điều ấy có nghĩa là thay vì trừng phạt, phụ huynh cần hiểu nguyên nhân cảm xúc và nhu cầu của trẻ, giúp con cảm thấy được tôn trọng, từ đó tự giác điều chỉnh hành vi. 

Để kết nối với con một cách dễ dàng, cha mẹ có thể áp dụng quy tắc "ngang tầm mắt". Khi muốn đưa ra yêu cầu, bạn hãy ngồi xuống, chạm nhẹ vào vai và gọi tên con. Sự hiện diện ấm áp của cha mẹ chính là "chìa khóa" giúp con mở lòng.

Hiểu con để dạy con đúng cách.

Chúng ta tthử lấy một ví dụ thực tế. Khi con đang mải xem TV và phớt lờ lời gọi cơm, thay vì đứng từ xa ra lệnh, cha mẹ hãy đến ngồi cạnh con, hỏi han về những thứ con đang xem. Khi đã đi được vào thế giới của con và nhận được phản hồi vui vẻ, chúng ta sẽ đi đến “‘điều chỉnh”: "Đến giờ nạp năng lượng rồi, con muốn tự tắt TV hay để mẹ giúp nào?". Lúc này, trẻ cảm thấy được tôn trọng và sẽ dễ dàng đồng ý hơn.

2. Ngôn ngữ tích cực: Nói điều con "Nên" thay vì "Đừng"

Khoa học đã chứng minh bộ não của trẻ em (đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi) thường tiếp nhận thông tin chậm hơn với các từ phủ định như "Không", "Đừng", "Cấm". Khi bạn nói "Đừng chạy!", não bộ trẻ sẽ hình dung ra hành động "Chạy" trước khi kịp xử lý chữ "Đừng".

Sử dụng ngôn ngữ tiêu cực sẽ khiến trẻ dễ hành động sai hướng.

Để khắc phục tình trạng đó, bạn hãy nói điều con Nên làm làm thay vì điều Cấm đoán. Ví dụ: Thay vì quát: "Đừng làm đổ nước ra sàn!", bạn có thể nhẹ nhàng bảo: "Con hãy cầm cốc bằng hai tay và đi thật chậm nhé". Việc đưa ra chỉ dẫn cụ thể giúp trẻ biết chính xác mình cần làm gì để thành công.

3. Trao cho con quyền lựa chọn trong khuôn khổ

Cha mẹ cũng đừng quên trao cho con quyền lựa chọn nếu muốn con nghe lời mình. Điều này tưởng chừng mâu thuẫn nhưng lại là chìa khóa hóa giải sự bướng bỉnh. Theo các nghiên cứu về tâm lý học phát triển, trẻ từ 2 tuổi trở lên bắt đầu có nhu cầu khẳng định cái tôi và quyền tự chủ. Khi bị ép buộc, trẻ sẽ phản ứng bằng cách chống đối để bảo vệ "quyền lực" của mình. Ngược lại, khi được lựa chọn, trẻ cảm thấy mình có tiếng nói và được tôn trọng. Và để con vừa được thể hiện “quyền lực”, vừa nghe lời mình cha mẹ hãy khéo léo lồng ghép các lựa chọn theo ý mình khi giao tiếp với con nha.

Dạy con khéo léo bằng cách cho con quyền lựa chọn.

Chẳng hạn, thay vì ép con "Đi tắm ngay!", hãy hỏi: "Con muốn đi tắm ngay bây giờ hay sau 5 phút nữa?" hoặc "Con muốn mặc bộ đồ màu xanh hay màu vàng sau khi tắm?". Khi trẻ là người đưa ra quyết định, trẻ sẽ có trách nhiệm thực hiện quyết định đó hơn.

4. Thiết lập kỷ luật không nước mắt để trẻ tự giác

Bên cạnh đó, việc tạo cho con thói quen sinh hoạt theo kỷ luật ngay từ đầu cũng không kém phần quan trọng. Cha mẹ hãy cùng con ngồi lại và thiết lập những "Nội quy gia đình" đơn giản cũng như các hệ quả nếu bất kì thành viên nào trong gia đình không tuân theo. Hệ quả ấy không phải là những hình phạt về thể xác, mà là những quyền lợi bị mất đi hay những vấn đề phát sinh không mong muốn.

Tự tạo cho con bộ “kỷ luật và hệ quả” trong cuộc sống hàng ngày.

Ví dụ, chúng ta có quy tắc “ăn cơm không xem tivi”. Nếu ai xem tivi, bữa ăn sẽ kết thúc và người sẽ phải đợi đến bữa sau. Áp dụng một cách nghiêm túc sẽ giúp con hiểu được rằng việc xem tivi trong bữa ăn là không được phép, nếu vi phạm, con sẽ bị đói.

5. Cha mẹ luôn làm gương 

Ngoài ra, cha mẹ cũng cần phải luôn làm gương cho con cái. Đừng chỉ yêu cầu con phải ngoan, hãy cho con thấy thế nào là ngoan. Bạn không thể dạy con kiên nhẫn khi bạn vừa nói vừa quát tháo, cũng không thể dạy con bớt dùng điện thoại trong khi chính bạn luôn cầm máy trên tay.

Cha mẹ là tấm gương trực tiếp cho con noi theo.

Nghiên cứu về tế bào thần kinh phản chiếu đã chỉ ra rằng não bộ trẻ luôn âm thầm mô phỏng lại mọi hành động của cha mẹ. Vì vậy, thay vì dùng lời nói để uốn nắn, cha mẹ hãy dùng chính hành vi của mình để dẫn dắt con. Đây là bài học không lời nhưng lại mang lại hiệu quả rất lớn. 

Dạy con ngoan là cả một quá trình "mưa dầm thấm lâu". Bên cạnh việc “uốn nắn” bằng lời nói và các phương pháp kỷ luật, cha mẹ cũng đừng quên tự mình nỗ lực trở thành phiên bản "ngoan" mà bạn muốn con trở thành. Khi có cha mẹ làm gương, con cái sẽ tự động thay đổi theo một cách kỳ diệu.