1. Tâm lý căng thẳng trước kỳ thi 

Cảm giác lo lắng, căng thẳng (stress) trước kỳ thi là một phản ứng tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, khi vượt quá giới hạn, nó sẽ trở thành gánh nặng tâm lý. Việc “quá tải” trong học tập không hoàn toàn nằm ở khối lượng kiến thức, mà đôi khi còn đến từ áp lực tinh thần và các yếu tố ngoại cảnh. 

Trẻ căng thẳng do “quá tải” trong mùa thi

1.1 Nguyên nhân gây căng thẳng  

• Kỳ vọng quá cao từ gia đình và nhà trường
• Thiếu kỹ năng lập kế hoạch ôn thi từ sớm dẫn tới tình trạng “nước đến chân mới nhảy”.
• Phương pháp học chưa hiệu quả dẫn đến lỗ hổng kiến thức
• Sợ hãi thất bại

1.2 Biểu hiện trẻ căng thẳng, lo lắng trong mùa thi

• Biểu hiện thể chất: Tim đập nhanh, vã mồ hôi, cảm giác buồn nôn, đau bụng, đau đầu, đau cơ, mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.
• Biểu hiện hành vi và cảm xúc bất thường: Cáu gắt vô cớ, dễ nổi nóng, òa khóc, buồn bã, chán nản, hoặc có xu hướng cô lập, không muốn giao tiếp với người khác.

Trẻ mất kiểm soát cảm xúc do căng thẳng kéo dài

Tùy vào tình trạng của mỗi trẻ mà các biểu hiện trên có thể nhẹ hoặc nghiêm trọng hơn. Việc nhận biết sớm giúp phụ huynh có giải pháp can thiệp kịp thời giúp con vượt qua giai đoạn khó khăn trong học tập.

2. Cách ôn tập hiệu quả trước kỳ thi 

2.1 Lên kế hoạch ôn tập chi tiết

Kế hoạch học tập chính là tiền đề quyết định hướng đi của trẻ trong quá trình ôn thi. Để tạo được một lộ trình học hiệu quả, chúng ta cần áp dụng các bước sau: 

• Đặt mục tiêu theo phương pháp SMART 
• Thống kê kiến thức cần ôn tập một cách logic.
• Tìm kiếm và chọn lọc nguồn tài liệu uy tín, đáng tin cậy.
• Thực hiện theo chu trình PDCA  (Plan – Lập kế hoạch, Do – Thực hiện, Check – Kiểm tra, Act – Điều chỉnh). Sau mỗi giai đoạn ôn tập, hãy đánh giá lại hiệu quả và điều chỉnh lại chiến lược học tập cho phù hợp với tốc độ tiến bộ của người học.

2.2 Chọn phương pháp ôn tập phù hợp với bản thân

Mỗi người sẽ có một phong cách học tập khác nhau. Chính vì thế, việc tìm ra phương pháp ôn tập phù hợp sẽ giúp việc tiếp thu kiến thức trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

Các phương pháp ôn tập phổ biến:

• Lập sơ đồ tư duy (Mind Map): Phù hợp với trẻ thích học bằng hình ảnh, giúp hệ thống hóa và liên kết kiến thức.

Hệ thống hóa kiến thức cùng phương pháp lập sơ đồ tư duy

• Tóm tắt, ghi chú theo ý hiểu: Khuyến khích học tập chủ động, biến thông tin phức tạp thành nội dung đơn giản, dễ nhớ.
• Học nhóm, giảng cho người khác: Giúp củng cố kiến thức sâu sắc hơn (kỹ thuật Feynman).

Áp dụng phương pháp "Eat That Frog” 

Nhiều trẻ khi gặp phần kiến thức khó liền cảm thấy chán nản và muốn từ bỏ. Để giải quyết tình trạng này, chúng ta có thể áp dụng phương pháp Eat That Frog – ưu tiên nhiệm vụ khó khăn nhưng quan trọng nhất vào đầu buổi học, khi năng lượng và sự tập trung còn cao nhất. Hoàn thành việc khó nhất sẽ tạo động lực giúp con giải quyết các nhiệm vụ còn lại dễ dàng hơn.

Chống lại sự trì hoãn cùng phương pháp "Eat That Frog".

>>> Xem thêm: Giúp trẻ “đánh bay” sự trì hoãn cùng phương pháp Eat That Frog 

Không quên tận dụng công nghệ và AI để ôn tập

Sử dụng AI như một “trợ giảng đắc lực” trong học tập

Bên cạnh đó, chúng ta cũng đừng bỏ qua sự trợ giúp của công nghệ.  Cha mẹ hãy hướng dẫn trẻ tận dụng các ứng dụng AI (Trí tuệ Nhân tạo) để tạo đề kiểm tra, tóm tắt bài giảng hoặc giải đáp nhanh các thắc mắc trong quá trình ôn thi. Cơ chế phản hồi tức thì của AI sẽ giúp phát hiện lỗ hổng kiến thức nhanh chóng và chính xác hơn nhiều so với việc tự kiểm tra truyền thống.

2.3 Chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần

Sức khỏe là nền tảng của học tập. Vì vậy, bên cạnh cường độ học tập cao, chúng ta cũng cần quan tâm đến sức khoẻ cả về thể chất lẫn tinh thần.

Chăm sóc thể chất

Không quên chăm sóc sức khoẻ sau những giờ học căng thẳng

• Dinh dưỡng và vận động: Ăn uống đầy đủ, cân bằng và duy trì thói quen rèn luyện thể dục thể thao đều đặn.
• Đảm bảo giấc ngủ chất lượng: Không nên thức quá khuya, cần duy trì giấc ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày. Ngủ đủ giúp cơ thể phục hồi, tái tạo năng lượng, đồng thời củng cố trí nhớ và duy trì tâm trạng tích cực. Ngay cả khi cơ thể quá mệt mỏi, một giấc ngủ ngắn từ 15 đến 20 phút cũng sẽ giúp trẻ lấy lại năng lượng và cảm thấy dễ chịu hơn.
• Thời gian thi cử: Trước và trong ngày thi, nên đi ngủ sớm để tinh thần luôn sảng khoái, tỉnh táo.

Chăm sóc tinh thần

• Thư giãn sau chu kỳ học tập: Khuyến khích trẻ nghỉ ngơi sau mỗi chu kỳ học theo phương pháp Pomodoro.
• Giải tỏa căng thẳng: đi dạo, gặp gỡ bạn bè, nghe nhạc,...
• Chuẩn bị trước kỳ thi: Đến phòng thi sớm khoảng 15 phút để có thời gian chuẩn bị tinh thần và ổn định chỗ ngồi. Không nên đến quá sớm, việc chờ đợi lâu có thể khiến trẻ mệt mỏi và căng thẳng hơn.

2.4 Vai trò của cha mẹ

Mỗi đứa trẻ đều là một thiên thần nhỏ, là “phiên bản” duy nhất, không ai giống ai. Chính vì vậy, cha mẹ không nên ép con phải học thật giỏi, hay so sánh với “con nhà người ta”. Điều ấy giống như một gánh nặng vô hình khiến trẻ cảm thấy kiệt sức, hoài nghi về năng lực bản thân. Vậy cha mẹ cần làm gì để giúp con trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình?

Cha mẹ ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý học tập của con

• Đồng hành cùng con: lắng nghe, chia sẻ những khó khăn của con 
• Động viên, khích lệ: tạo cho con tinh thần thoải mái, luôn tự tin vào chính mình trong quá trình học
• Ghi nhận sự cố gắng: tạo cho con cảm giác được công nhận, ngay cả khi kết quả chưa được như ý để con có động lực cố gắng hơn
• Phần thưởng: có những phần quà nhỏ khích lệ tinh thần khi trẻ đạt kết quả tốt. Tuy nhiên cha mẹ cũng cần khéo léo, tránh biến phần thưởng thành mục đích học tập duy nhất của con. 

Ôn tập mùa thi vốn không nhất thiết phải là một cuộc chiến đầy áp lực. VitanBrain tin rằng thông qua những chiến lược trên, cùng với sự đồng hành của cha mẹ, trẻ hoàn toàn có thể vượt qua kỳ thi một cách nhẹ nhàng và đạt được kết quả như ý.